Chryzantema i Krzyż
"Dzienniki" prawosławnego apostoła tego kraju

Równocześnie w Japonii i Rosji wydano "Dzienniki" abp Mikołaja (1836-1912), założyciela Kościoła prawosławnego w Japonii. Informując o tym tutejsza agencja prasowa "Kyodo" podała jednocześnie, że dzieło to, które przez 20 lat tłumaczono równolegle na japoński, ukazało się dzięki finansowemu wsparciu przez rządową Fundację Japońską (Nippon Foundation).

Ważną część "Dzienników", dotycząca lat 1879-1911 odkryto w 1979 r. w Bibliotece Narodowej w Sankt-Petersburgu. Dotychczas uważano, że zaginęła ona w czasie wielkiego trzęsienia ziemi w Tokio w 1923 r. 6 września egzemplarz dzieła wręczono w Moskwie patriarsze Aleksemu II.

Arcybiskup Mikołaj (Ioann Dimitrijewicz Kasatkin) urodził się koło Smoleńska w 1836 r. w rodzinie diakona prawosławnego. W 1857 r. rozpoczął studia w Petersburskiej Akademii Teologicznej, po czym został zakonnikiem i w 1860 r. przyjął święcenia kapłańskie. Jeszcze jako student teologii zaczął poznawać język japoński, chcąc w przyszłości wyjechać na misje do tego kraju.

Okazja do wyjazdu na misje nadarzyła się, gdy konsul rosyjski w Hakodate (Hokkaido, Północna Japonia) szukał kapelana dla siebie i swych pracowników. W lipcu 1861 r. Mikołaj przybył do Hakodate, gdzie - oprócz pracy duszpasterskiej wśród Rosjan - dzięki znajomości japońskiego, przygotowywał do chrztu także miejscowych mieszkańców. W 1868 r., gdy miał już współpracowników w północnej części kraju, udał się do Tokio, aby utworzyć tam główny ośrodek japońskiego prawosławia.

Owocem jego działań apostolskich było m.in. wybudowanie ok. 250 cerkwi w całym kraju, w tym katedry Świętego Zmartwychwstania (znanej dziś potocznie jako Nikolai-do, czyli katedra Mikołaja) w centrum Tokio, tuż przy stacji Ochanomizu. W stolicy Japonii został również nominowany przez jego Kościół macierzysty na biskupa i arcybiskupa.

Próbą wiary i świętości był dla hierarchy wybuch wojny rosyjsko-japońskiej w 1904 r W kwietniu tego roku pisze on w "Dzienniku" o wewnętrznym rozdarciu między "miłością do Japończyków" a "miłością do własnej ojczyzny".

Osobistą świętość arcybiskupa dostrzegali nie tylko prawosławni czy chrześcijanie z innych Kościołów, ale także wielu Japończyków. Cesarz Meiji chwalił go za misje dyplomatyczne w czasie wojny, a także w związku z tzw. incydentem Otsu, w którym chory psychicznie policjant postrzelił przebywającego na wakacjach w Japonii przyszłego cara Mikołaja II. Podczas wojny i po jej zakończeniu abp Mikołaj opiekował się osobiście rosyjskimi jeńcami, przebywającymi w obozie w Hamadera, w Osace.

Hierarcha ma także wielkie zasługi w dziedzinie podstaw japońskiej liturgii i muzyki prawosławnej i chrześcijańskiej. M. J. Matsushima w dziele "St. Nikolai of Japan and Japanese Church Singing" zauważył, że "dzięki jego wysiłkowi przetłumaczono na japoński najważniejsze fragmenty liturgii chrześcijańskiej". Przy pomocy miejscowych chrześcijan, a zwłaszcza N. Tsugumoro arcybiskup przetłumaczył na japoński również szereg ksiąg Pisma Świętego: Nowy Testament, Psalmy oraz Księgi Rodzaju i Izajasza. Mikołaj zmarł w opinii świętości w Tokio w 1912 r.

Rosyjski Kościół Prawosławny kanonizował go w 1970 r. jako "apostoła Japonii", udzielając jednocześnie autonomii Kościołowi prawosławnemu w tym kraju. Oficjalnie nazywa się on Nihon Charisto Seikyoukai (Japoński Prawosławny Kościół Chrystusa).

Po śmierci abp Mikołaja opiekę duszpasterską nad prawosławnymi Japończykami przejął bp Sergiusz. Był to kolejny okres próby dla tego Kościoła i jego wyznawców w obliczu wybuchu rewolucji w 1917 r. i rządów komunistycznych w Rosji, szczególnie przed i w czasie II wojny światowej. Po śmierci Sergiusza pod koniec wojny Kościół japoński zbliżył się duchowo do prawosławia w Stanach Zjednoczonych. Obecnie liczy on ok. 25 000 wiernych a na jego czele od 14 maja 2000 r. stoi abp Daniel (Nashiro). Główne ośrodki tutejszego prawosławia to Tokio i Jokohama w centrum kraju, Kioto, Osaka, Kobe, Nagoya i Kagoshima w części zachodniej oraz Sendai, Hakodate i Sapporo - na wschodzie kraju.