02.11. 2006

 
Japonia:


Polska japonistka szuka odpowiedzi na pytanie
o wpływ chrześcijaństwa na życie i twórczość
poety Matsuo Basho(1644-1694)

 

Do Tokio przybyła polska japonistka Agnieszka Żuławska-Umeda w celu kontynuowania swoich badań nad twórczością Matsuo Basho (1644-1694), który uważany jest za jednego z najwybitniejszych poetów w swoim kraju. Jej przyjazd stał się możliwy dzięki zaproszeniu i rocznemu stypendium przyznanego jej przez rządową The Japan Foundation. W wywiadzie dla KAI badaczka wyznała, że chodzi jej o szukanie na miejscu materiałów dotyczących mało znanego okresu życia „ukrytego” poety, kiedy to mógł mieć jakiś kontakt z chrześcijaństwem oraz estetycznych i etycznych powiązań w utworach komponowanych wspólnie z uczniami .

 

Do kontaktów z prześladowanymi i ukrywającymi się chrześcijanami mogło dojść w czasie jego licznych podróży po zachodniej i północnej Japonii. „W ciągu tego roku Agnieszka Umeda chce osobiście przejść szlaki, którymi podążał Basho, zwłaszcza słynny „Oku no hosomichi” (dosłownie „Wąską ścieżką w głąb kraju i duszy”. Oku no hosomichi to różne drogi i ścieżki, niekiedy górskie w północnej części kraju, po których poeta wędrował, a także tytuł najsławniejszego dziennika podróży z 1689 roku, który po sobie zostawił. Umeda chce odwiedzić tam lokalne biblioteki , archiwa i muzea.

 

Mówiąc o metodzie swojej pracy polska japonista ,która w 2004r. obroniła na U.W. prace doktorska pt. „Szkoła poezji Matsuo Basho 1684-1694”, podkreśliła, że „zajmując się poetyka i estetyka poezji Basho odnajduję tradycyjne powiązania miedzy strofami wspólnie komponowanego poematu. Tkwią one niekiedy w trzeciej i czwartej warstwie treści. W latach 1684-1694 Basho bardzo się zmieniał. Szczególnie pod koniec swego życia. Być może, mogło to nastąpić pod wpływem kontaktu z „kakurekirisutan” (dosłownie „ukrytymi”, czyli prześladowanymi chrześcijanami. W badaniach nad interpretacją nauczania Basho pomocnymi – dla tłumaczenia na język polski terminów duchowych i filozoficznych – okazały się m.in. książki ks. Tadeusza Dajczera, a zwłaszcza jego „Rozważania o wierze”, których tłumaczenie autorstwa pani Umedy ma niedługo ukazać się w Japonii.

 

[Matsuo Basho (1644-1694) poeta, eseista i pisarz zasłynął szczególnie z udoskonalania poezji „Haiku” - lirycznej poezji w której różnoraka tematyka kończy się zwykle zwięzłą puentą - i z tej racji uważny jest za najwybitniejszego japońskiego poetę epoki Edo (1600-1868), jeśli nie za najwybitniejszego poetę japońskiego w ogóle. Zamieszkały od 1672 r. w Edo, zasłynął tam jako nauczyciel poezji„haiku”. W 1684 r. podróżował pieszo wzdłuż Pacyfiku do rodzinnej miejscowości Ueno (obecnie w prefekturze Mie), do Nagoi i Nara, do Ogaki i Kyoto. Następnie zaś przeszedł ok. 2400 km przez słabo zaludnione tereny w północnej części kraju. Wróciwszy do Edo w 1691r. zapadł tam na depresje. Walcząc z nią wydawał zbiory strof i esejów, w których wyraził swoje pragnienie „lekkości i wolności” (karumi) oraz potrzebę „duchowego oderwania” od materialnego świata , z którym jednak człowiek jest związany do końca życia. Basho zmarł z powodu choroby żołądka w 1694 r, w czasie swojej ostatniej podroży do Osaka. Wpływ jego poezji : szukanie mistycznej jedności z natura widoczny jest m.in. w dziełach współczesnego wybitnego powieściopisarza Akutagawa Ryunoske (1892-1927), a także za granicą . Uważa się np. że Basho był prekursorem francuskiego symbolizmu w XIX w.]


 

o Paweł Janociński (AKAI Tokio)