27. 04. 2008

Japonia:

wystawa poświęcona T. Romerowi -
ambasadorowi RP w Tokio

W ambasadzie RP w Tokio otwarto wystawę „Tadeusz Romer - Dyplomata i Emigrant”. Romer wybitny polski dyplomata okresu międzywojnia był ambasadorem Polski w Tokio w latach 1937-1941. W wystawie przedstawiono m.in. dokumenty, które świadczą o jego głębokiej religijności.

Na uroczyste otwarcie wystawy przybyła mieszkająca obecnie w Meksyku wnuczka Tadeusza Romera oraz wnuk Marek Nitoslawski urodzony i mieszkający w Montrealu. „W pamięci pozostał mi wizerunek człowieka spokojnego, który nigdy nie narzucał się ze swoimi poglądami religijnymi, a przy tym był głęboko religijny. Dziadek wymagał, aby w domu mówiono i modlono się po polsku” – powiedział w rozmowie z KAI wnuk wybitnego polskiego dyplomaty.

Otwarcie wystawy poprzedził wykład prof. Ewy Palasz –Rutkowskiej, dziekana wydziału nauk o Japonii i Korei Uniwersytetu Warszawskiego. Prelekcja w języku japońskim, a także starannie wykonane informatory przybliżyły licznie przybyłym na wystawę Japończykom postać wybitnego Polaka i przyjaciela ich kraju.

Chrześcijańska postawa Romera przejawiała się najpełniej w jego pomocy tysiącom uchodźców polskich z ZSRR, a także uciekającym przed zagładą polskim Żydom. Otrzymując polskie paszporty, które Japonia honorowała do 1941 r. otrzymywali oni wizy tranzytowe do Japonii. Stamtąd uchodźcy udawali się do holenderskich kolonii w Ameryce Południowej, do których z kolei wizy wydawał holenderski konsulat w Kownie. Japońskie wizy tranzytowe wydawał słynny konsul Chiune Sugihara (1900-1986), którego nazywa się z tej racji „japońskim Schindlerem”.

Romer wykorzystywał swoją pozycję dyplomaty i kontakty osobiste, aby Japończycy wydawali wizy Żydom uciekającym z terenów okupowanych przez Niemców. Na wystawie pokazane zostały kopie podziękowań ze strony żydowskich organizacji: Joint, Hicem i Eastjewcom, z którymi polski ambasador ściśle współpracował.

Po przystąpieniu Japonii do wojny w grudniu 1941 r. personel polskiej ambasady dalej kontynuował swoją działalność w Szanghaju pomagając tysiącom Polaków wywiezionych do ZSRR.

Innym religijnym akcentem wystawy są obrazy „Matki Bożej Królowej Polski”, które ambasador osobiście wykonywał i później drukował w tokijskiej drukarni. Były one przeznaczone dla polskich uchodźców, którym udało się zbiec z ZSRR w 1940 r. i którzy mieli spędzić pierwsze święta Bożego Narodzenia w Japonii,

W 1942 r. rząd Polski w Londynie mianował Romera ambasadorem w Moskwie. To na jego ręce została złożona nota Stalina o zerwaniu stosunków dyplomatycznych z polskim rządem w Londynie po odkryciu zbrodni w Katyniu. Później Romer pełnił stanowisko ministra spraw zagranicznych przy rządzie londyńskim. Po wojnie wyjechał wraz z rodziną do Kanady gdzie w 1948 r. przyjął posadę profesora literatury francuskiej na uniwersytecie McGill w Montrealu. Tam też zmarł w 1978 r.

o.Paweł Janociński (AKAI Tokio)